Wat zijn essentiële geneesmiddelen?   Inhoudsopgave Essentiële geneesmiddelenlijst Voordelen van een beperkt aanbod Geneesmiddelendonaties Essentiële geneesmiddelen op het internet Het aantal geneesmiddelen in de wereld loopt in de honderdduizend, op basis van maar vijfduizend actieve stoffen. Het grote aanbod maakt het moeilijk te kiezen wanneer welk middel voorgeschreven dient te worden, laat staan dat de consument de weg kan vinden in medicijnenland. Al lang geleden onderkenden gezondheidswerkers de noodzaak om het aanbod van geneesmiddelen te beperken. Sri Lanka formuleerde in 1959 een lijst met vijfhonderd geneesmiddelen voor de publieke sector. In de Verenigde Staten ontwikkelden ziekenhuizen dergelijke lijsten. In Nederland ontstonden in de zestiger jaren eveneens formularia voor ziekenhuizen. Ook in andere landen van de wereld deed men ervaring op met het beperken van het aanbod. Essentiële geneesmiddelenlijst Dit alles vertaalde zich in 1977 in een lijst met geneesmiddelen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De WHO publiceerde in dat jaar een lijst met 249 geneesmiddelen in 358 toedieningsvormen. De lijst was zo samengesteld dat hiermee 95 procent van alle ziektebeelden en symptomen konden worden behandeld. Elk middel op deze lijst is veilig en heeft een begrepen werkzaamheid. De meeste middelen zijn niet meer onder octrooi en kunnen relatief goedkoop geproduceerd worden. De WHO-lijst is inmiddels negen keer herzien zonder grote toename van de hoeveelheid middelen, nu staan er circa driehonderd middelen op de lijst. In 1998 is de lijst voor de tiende keer herzien(klik hier voor de meest recente lijst in het Engels). De lijst is bedoeld als uitgangspunt voor het opstellen van nationale lijsten. Deze nationale lijsten zijn belangrijk voor het ontwikkelen van geneesmiddelenbeleid, speciaal in landen waar schaarse middelen zijn. Meer dan 113 ontwikkelingslanden hebben de WHO-lijst inmiddels aan hun eigen situatie en middelen aangepast. Voordelen van een beperkt aanbod Door het beperkte aanbod schrijven artsen rationeler en veiliger voor. Het is eenvoudiger de waarde van een middel in te schatten. Het is gemakkelijker de juiste dosering te onthouden. De ervaring per middel wordt groter. De onwerkzame en onveilige middelen worden bovendien minder gebruikt. Door het beperkte aanbod neemt ook de druk van marketing af. De aandacht richt zich meer op de werkelijke vernieuwingen, waardoor reclame beter op waarde kan worden geschat. Verder is het eenvoudiger informatie te verzamelen over bijwerkingen en onderzoek te doen naar trends in gebruik. De aankoop, opslag en distributie zijn beter te organiseren. En niet in de laatste plaats zijn de kosten beter te beheersen. Geneesmiddelendonaties De WHO adviseert om donaties van geneesmiddelen te beperken tot die medicijnen die vermeld staan op de lijst van essentiële geneesmiddelen in het land van ontvangst. Deze nationale lijsten zijn een belangrijke leidraad bij donaties. Niet alleen vanwege de bovengenoemde voordelen maar ook omdat het geneesmiddelenbeleid van het ontvangende land op nationale lijsten gebaseerd is. De kans is nu het grootst dat uw gedoneerde medicijnen daadwerkelijk gebruikt zullen worden, omdat ze nodig zijn en omdat lokale artsen en apothekers gewend zijn met deze geneesmiddelen te werken. Zorg er bij donaties in elk geval voor dat de generieke (stof-) naam van het geneesmiddel bekend is. Mocht een nationale essentiële geneesmiddelenlijst ontbreken dan kan de WHO-lijst voor essentiële geneesmiddelen als leidraad dienen. Deze is opvraagbaar bij de WHO rechtstreeks of eventueel via het Informatiecentrum geneesmiddelendonaties. In sommige uitzonderingsgevallen kan van deze belangrijke donatie-richtlijn worden afgeweken. Namelijk als er zeldzame (of relatief nieuwe) ziekten zijn waarvoor specifieke medicijnen nodig zijn. Essentiële geneesmiddelen op het internet Essential drugs list Op de site van de WHO staat demeest recente (tiende) lijst van essentiële geneesmiddelen, eveneensop alfabetische volgorde. E-drug mailing list Bezoekers geïnteresseerd in het concept van essentiële geneesmiddelen kunnen zich abonneren op een Engelstalige electronische mailing list service genaamd 'e-drug'. Meer informatie daarover kan op het Web gevonden worden(klik hier voor een Engelse tekst). Meer: Op deze site kan men onder het kopje'Essential drugs'veel verwijzigingen vinden naar websites over essentiële geneesmiddelen.